Oświadczenie Rady Odporności dot. tragicznych wydarzeń w polskich szkołach

Rada Odporności potępia zewnętrze ingerencje i manipulacje informacyjne na tle tragicznych wydarzeń w polskich szkołach. Ofiarom i ich rodzinom wyrażamy najgłębsze współczucie.

Zwracamy szczególną uwagę na napędzanie się lęków społecznych i mechanizmu naśladownictwa aktów przemocy, wynikające w dużym stopniu z rozpowszechniania niepotwierdzonych informacji o zagrożeniach oraz dużej dostępności treści o sprawcach, aktach przemocy oraz powiązanej mowy nienawiści i treści angażujących. Przypominamy również, że w komunikatach z 9 i 10 października Polska Policja wskazała, iż ostatnia seria tragicznych wydarzeń w szkołach nie była wynikiem działania zorganizowanych grup młodzieży ani skoordynowanego wyzwania w mediach społecznościowych. 

Sensacja, panika, strach i chaos są celami jednostek i podmiotów mających na celu destabilizację społeczeństwa i prawidłowo działających instytucji. Obserwujemy rozwój ekstremizmu nihilistycznego w sieci, szczególnie zagrażającego dzieciom i młodzieży, którego wpływ coraz częściej widoczny jest w profilach sprawców różnych form przemocy. Zjawisko nihilistycznego ekstremizmu przemocowego zostało już rozpoznane na poziomie Unii Europejskiej i jest przedmiotem skoordynowanych działań Europolu, z którego doświadczeń można i trzeba korzystać.

Ostrzegamy przed rosnącym wpływem wojny kognitywnej i wskazujemy na konieczność dalszego rozwijania holistycznego podejścia do budowania kolektywnego bezpieczeństwa poznawczego. Z niepokojem zauważamy, że eskalowanie strachu, polaryzacji, nieufności wobec instytucji i paniki odpowiada znanym schematom, wzorcom, motywom i logice rosyjskiej wojny kognitywnej wymierzonej przeciwko Polsce.  Działania te wpisują się w trwające od lat operacje – kampanie dezinformacji w czasie pandemii COVID-19 i podsycania polaryzacji w okresach wyborczych po kampanie dezinformacyjne wymierzone w relacje Polski z Ukrainą, Czechami i innymi narodami. Wskazujemy również na inne kierunki zewnętrznego wpływu oraz zagrożenia wynikające z następstw uzależniania szczególnie młodych ludzi od mediów społecznościowych i monetyzacji ich uwagi. W tych działaniach obserwujemy wzmożoną aktywność nieautentycznych kont, farm trolli i anonimowych liderów opinii oraz zalew treści generowanych przez sztuczną inteligencję.

Wszyscy uczestnicy ekosystemu bezpieczeństwa informacyjnego – obywatele, instytucje publiczne, media, platformy cyfrowe – są odpowiedzialni za powielane treści. Skuteczna odpowiedź na te zagrożenia wymaga aktywnego rozwijania odporności oraz świadomości jednostek i społeczeństwa. Należy korzystać z zweryfikowanych źródeł informacji, rozmawiać z dziećmi o zagrożeniach w środowisku informacyjnym, wpływu technologii, różnych kręgów, treści i idei na ich dobrostan. Należy stanowczo i wprost uświadamiać dzieciom, że bierność świadka (także świadka cyberprzemocy i dezinformacji) jest niebezpieczna, a każda niepełnoletnia osoba może pomóc dbać o bezpieczeństwo, reagując natychmiast: mówiąc dorosłym o niebezpieczeństwie lub dzwoniąc na 112.

Prosimy również zgłaszać niepokojące treści właściwym instytucjom i platformom cyfrowym. Prosimy nie rozpowszechniać takich szkodliwych treści dalej, ostrzegać przed nimi bez udostępniania ich zasadniczej treści i wiedzy o ich autorach.

Rada Odporności rozwija inicjatywy wzmacniające odporność społeczeństwa. Jej członkowie prowadzą edukację medialną i cyfrową, angażując szkoły, nauczycieli i samorządy. Przygotowali materiały edukacyjne i szkoleniowe dla 800 tysięcy nauczycieli, dostępne na Zintegrowanej Platformie Edukacyjnej Ministerstwa Edukacji. Rada współpracuje również z samorządowcami na szczeblu regionalnym i lokalnym, budując podstawy działań obejmujących całą Polskę.

Ważną rolę odgrywa projekt Młodej Rady Odporności, angażująca młodzież w rozpoznawanie zagrożeń kognitywnych i budowanie świadomości rówieśników. Pilotaż projektu pokazał znaczenie takiego podejścia: młodzi mogą nie tylko lepiej rozumieć mechanizmy szkodliwego wpływu, ale również aktywnie zmniejszać jego skutki. Udostępniamy Państwu materiał o wojnie kognitywnej przygotowany przez młodzież. Pilotaż rozszerzamy do innych szkół w Polsce i na Litwie, z perspektywą wspólnego projektu edukacyjnego obejmującego 30 szkół litewskich. Rozwijamy także współpracę ze szkołami partnerskimi w Finlandii, Norwegii i Włoszech.

Rozwijajmy wspólnie odporność informacyjną i bezpieczeństwo kognitywne nasze i naszych dzieci. Korzystajmy z tych materiałów i doświadczeń w każdej gminie, w każdej szkole i w każdym domu.